Gepubliceerd in VoedingNu mei-juni 2013.
Inwoners van Nederland hebben recht op betrouwbare informatie over voeding en voedsel. Toch is het vaak niet makkelijk om betrouwbare informatie over voeding te vinden, want op de markt van voedselvoorlichting zijn vele aanbieders actief die allemaal andere dingen beweren en verschillende (onduidelijke) belangen hebben.
Het Voedingscentrum onderscheidt zich van andere aanbieders in twee essentiële zaken.
- Wij zijn een onafhankelijke stichting, 100% gefinancierd door de overheid. Daardoor kunnen wij zonder commercieel belang praktische informatie geven over gezond, veilig en duurzaam eten aan consumenten en professionals in de voeding.
- De informatie en adviezen die wij geven zijn altijd solide wetenschappelijk onderbouwd.
De laatste tijd vragen vooral professionals om die onderbouwing ook echt te laten zien. Daarom komen we vanaf nu met openbare factsheets, die voor iedereen toegankelijk zijn.
Van wetenschappelijke consensus naar
praktische adviezen
Het Voedingscentrum heeft als missie de consument te informeren en te
stimuleren tot een meer gezonde en duurzame voedselkeuze. In de missie staat de
consument centraal. Dat betekent dat wij wetenschap vertalen naar praktisch
hanteerbare adviezen die aansluiten bij het voedingspatroon van de Nederlandse
consument. Bij die vertaling gaan we uit van wetenschappelijke consensus. Het
belangrijkste consensusrapport voor onze voorlichtingsmodellen is de
Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad. De Gezondheidsraad is voor ons
de leidende instantie in Nederland als het gaat om het interpreteren en duiden
van wetenschap op het gebied van voeding. Het vaststellen van een
consensusvisie op voeding in de breedte is een zeer moeilijke opgave. Dit komt
vooral omdat in de voedingswetenschap er zelden sprake is van causale
verbanden.
Het vaststellen van zekerheden
Wat de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum doen, is eigenlijk precies het
tegenovergestelde van een wetenschappelijk proces. In een wetenschappelijk
proces ligt de focus op onzekerheden. Door discussie over onzekerheden kan weer
nieuw onderzoek worden ontworpen om weer meer te weten te komen. Is er een
onzekerheid weggenomen, dan gaat de discussie weer over de volgende.
Wetenschappelijke discussie vindt vaak plaats in het publieke debat. Daardoor
kan de consument in verwarring achterblijven.
Voor
het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad ligt de focus niet op de
onzekerheden. Integendeel. Wij proberen nu juist vast te stellen waar de
zekerheden zitten op het gebied van gezondheid, voedselveiligheid en
duurzaamheid. Dit noemen we consensus.
Kennis bundelen en vertalen
Het is de taak van het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad om bestaande
kennis te bundelen en te vertalen naar een voor de consument optimaal
voedingspatroon. In de interpretatieslag van de op dat moment geldende stand
van de wetenschap moeten aannames worden gemaakt en onzekerheden worden
vastgesteld. Daarbovenop wordt in de vertaalslag naar voedingsmiddelen een
afweging gemaakt van de bijdrage die deze voedingsmiddelen leveren aan onze
nutriëntenvoorziening. Om zaken
nog complexer te maken, zijn dit voedingsmiddelen met vaak meerdere nutriënten, met zowel positieve
als negatieve effecten. Als dit alles is geëvalueerd, moet een voor de consument
bruikbaar advies worden opgesteld. Zonder concessies en een helikopterview van
ter zake kundige professionals kunnen simpelweg geen goede adviezen worden
opgesteld. Kortom, het opstellen van voedingsrichtlijnen is iets totaal anders
dan het discussiëren
over wetenschappelijke onzekerheden. Wij proberen met onze adviezen de
wetenschap in dienst van de gezondheid van de consument te laten staan. Als
Voedingscentrum nemen we de praktische vertaling van de Richtlijnen van de
Gezondheidsraad voor de consument voor onze rekening.
Openbare factsheets
In
de vertaling van de Richtlijnen van de Gezondheidsraad naar de adviezen van het
Voedingscentrum moeten soms aannames worden gemaakt of worden er additionele
wetenschappelijke bronnen geraadpleegd. De onderbouwing borgen de
kennisspecialisten van het Voedingscentrum in brondocumenten. Die zijn echter
niet openbaar. Het enige wat professionals kunnen zien, zijn onze afgewogen
adviezen die vooral op de consument zijn gericht. Hier gaan we vanaf nu
verandering in brengen. Om aan de vraag van professionals om meer onderbouwing
te laten zien, gaan we vanaf nu openbare factsheets publiceren. In die openbare
factsheets laten we zien op welke belangrijke bronnen we ons baseren en hoe we
de vertaling maken. Deze openbare factsheets toetsen we in ons wetenschappelijk
netwerk. Wie er bij die toetsing betrokken zijn, laten we zien in de
factsheets. Hiermee kunnen we laten zien dat het wetenschappelijk draagvlak
voor wat we doen en zeggen breed is.
Integrale benadering
Het
Voedingscentrum richt zich op verschillende aspecten van voeding: gezondheid,
veiligheid en duurzaamheid. Wij vinden het belangrijk om deze informatie
integraal aan te bieden. De gemiddelde consument maakt immers geen wezenlijk
onderscheid tussen de verschillende thema’s en kan maar één keer kiezen wat er op zijn bord komt.
Onder
integrale benadering verstaan we ook het samenwerken met verschillende partijen
als de industrie en lokale professionals. Wij van onze kant leveren
wetenschappelijke kennis, vertaald naar bruikbare adviezen. In gezamenlijke
projecten maken we optimaal gebruik van elkaars sterke kanten. Zo zetten wij
bijvoorbeeld in op het verspreiden van onze 'Bewaarwijzer' via de eigen magazines van supermarktketens.
Het Voedingscentrum stimuleert koepels en individuele bedrijven hun
productsamenstelling te verbeteren. Wij spelen hierin ook een bemiddelende rol.
De resultaten zijn bemoedigend: zo is het zoutgehalte in brood teruggebracht.
Ook is in vele producten een flinke reductie in transvetten en verzadigde
vetten gerealiseerd.
Hiernaast
kiezen wij ervoor om intensiever samen te werken met professionals die dicht
bij de mensen staan, zoals diëtisten,
consultatiebureaus, thuiszorg, huisartsen en scholen.
We
willen bereiken dat consumenten meer weten over eten en beseffen wat de
gevolgen zijn van hun voedselkeuze. De uiteindelijke keuze maken ze vervolgens
zelf. Daarom richt het Voedingscentrum zich op de jeugd en volwassenen die zelf
hun besluit hebben genomen om iets te veranderen aan hun leefwijze.